28 de xan. de 2023

XXIII Certame de Creación Artística Poesía e Imaxe "En galego sen filtro".


O Concello de Ferrol e a Coordinadora de Equipas de Normalización Lingüística convocan o XXIII Certame de Creación Artística POESÍA E IMAXE "En galego sen filtro", 
no que o alumnado elabora manifestacións artísticas visuais ou audiovisuais que reflictan diversos textos líricos da literatura universal.

Para a realización da obra o alumnado participante deberá escoller como motivo de inspiración unha de entre as propostas de textos da literatura universal ofrecidas polas entidades organizadoras. O autor ou a autora deberá indicar o texto seleccionado. No caso de optar á modalidade B (audiovisual), deberase indicar tamén o texto seleccionado. A autoría dos traballos presentados poderá ser individual ou colectiva.

As obras, no caso de participar na modalidade B (audiovisual) deberán:

  • Empregar imaxes, vídeos, sons ou música orixinais ou extraídos dun banco de arquivos libre e non comercial.
  • Ter unha duración máxima de 5 minutos, créditos incluídos.
  • De aparecer menores, contar con autorización paterna, materna ou do titor/a legal.

Aquí hai un enlace ás normas de participación.
O certame está dirixido ao alumnado de todos os niveis do ensino non universitario

  • Educación Infantil
  • 1º/2º/3º de Educación Primaria
  • 4º/5º/6º de Educación Primaria
  • ESO
  • Bachareato e ciclos formativos
O prazo de presentación de traballos ata o venres 3 de marzo de 2023.


TEXTOS SELECCIONADOS


LINGUA SICILIANA 

 

Amari jè l’unica forma di vita

manu, ucca

uci, bamminu

u munnu jè na cosa ca si tocca

.

isula, alivu

ventu, lumia

u munnu jè na cosa ca si ciauria

.

mari, cielu

nuvula, muntagna

rapemu i vrazza

taliamu luntanu

·

amari jè l’unica forma ri vita

 

Biagio Guerrera

 

man, boca

voz, neno

o mundo é unha cousa que se toca

·

illa, oliveira

vento, limón

o mundo é unha cousa que se ole.

·

mar, ceo

nube, montaña

abramos os brazos

miremos ao lonxe

·

amar é a única forma de vida 

 

LINGUA PORTUGUESA

São duas crianças lindas

Mas são muito diferentes!

Uma é toda desdentada,

A outra é cheia de dentes...

Uma gosta de gelado

A outra gosta de quentes.

Uma tem cabelos longos,

A outra corta eles rentes.

Não queira que sejam iguais,

Aliás, nem mesmo tentes!

São duas crianças lindas,

Mas são muito diferentes!

 

Ruth Rocha

 

LINGUA CATALÁ

 

A poqueta nit

es perd estèril la bellesa

de tots els paisatges

perquè ningú no sap retindre-la

a les seues mans

Només la sensibilitat de certs ulls

fotografia amb sals de zinc en la memòria

els calius

 

Fernando Sabido Sánchez

 

Ao escurecer

pérdese esterilmente a beleza

de todas as paisaxes

porque ninguén sabe retela

entre as súas mans

Só a sensibilidade de certos ollos

fotografa con sales de cinc na memoria

as brasas


LINGUA ASTURIANA

Escribimos na llingua de la ñeve,

palabres blanques que caen na tierra

y nada semen nella, alpenes son

un falagu húmedu nos sos llabios secos,

un falagu namás y desfainse, bórrense.

 

Pablo Antón Marín Estrada

 

Escribimos na lingua da neve,

palabras brancas que caen ao chan

e nada sementan nela, apenas son

un afago húmido nos seus beizos secos,

un afago nada máis e desfanse, bórranse.

 


LINGUA ESTONIANA

Kui kirjutan,

karjatan sõnakuulmatuid sõnu

peaaegu võimatul nõlval

vaikuse kuru kõrval.

 

Doris Kareva

 

Cando escribo,

pastoreo palabras indómitas

nunha costa case imposíbel

no cavorco do silencio.

 


LINGUA GALEGA

 

Mira os avós.

Antes eran máis grandes,

máis altos,

máis anchos...

pero devecen coma as follas sen zume.(...)

Os avós envellecen devagar,

pero ninguén pode arrincarlles o sorriso,

porque gardan

o segredo do futuro,

máis alá dos seus ollos pequenos.

 

Ana María Fernández

 

LINGUA PERSA














Omar Jayyam

 

Antes de ti e de min, noite e alba existían

e a celeste bóveda, fiel, o seu curso seguía.

calquera recuncho do mundo onde pos a túa planta

dunha fermosa doncela a pupila doe un día.

 


LINGUA MIXTECA (México)


NTUCHINUU

Me mayu kachi ñaa naan ntuchinuuu matsa ́nu.

ntakuiniyu nishikaa ntuchinui mini katsi ñaa nuni.

Keenchua ntisiniyu ña tsaakuña kuaku,

sansoo tsaakuña ta seei ncheei

ta kata,

ta skai cafe.

Nintakatuuñaa nuvaa ¿Sakunchuaku maa?

Kasha ña sicaso yuha inikó kuaku:

yeenu kanara

nchaa ́ka kuanu yuchaku.

Vichi kuñaa nikunta ini yuu

Vichi sika yucha iniyu

ra me ntuchinuu.

 

Nadia López García

 

OLLOS

Miña nai di que teño os ollos da miña bisavoa,

lembro os seus ollos mentres limpaba millo.

Moitas veces vina chorar,

chorar cando cociñaba,

cando cantaba,

cando poñía café.

É certo, pregunteille, por que choras tanto mamá?

E ela dicíame, así, sen deixar de chorar:

porque nosoutras temos ríos dentro

e ás veces saen,

0s teus ríos aínda non medran,

pero pronto o farán.

Agora compréndoo todo,

agora teño ríos en min

e nos meus ollos.

 

LINGUA GREGA


 

Тереземді осып өтсе жарқанат,

Қақырынып қояды бір қарғалар.

Ай қызарып тұмсығының ұшында,

Ит ұлиды, жел қарасын қармалап. 

Қажып бітіп қараңғылық зілінен, 

Қабырғалар күбірлесті түнімен.


Alcmán  


TODO DORME NA NATUREZA 

 

Dormen as montañas,

os cumes e os vales,

e outeiros e barrancos,

e o bosque, e cantos animais

a terra escura cría,

e as feras do monte,

e o enxame das abellas,

e os monstros nos fondos do mar purpúreo;

e dormen as bandadas

de aves de longas ás.

 

LINGUA CASTELÁ


: ¿Quién es Antígona dentro de esta escena y que

vamos a hacer con sus palabras?

: ¿Quién es Antígona González y qué vamos a hacer

con todas las demás Antígonas?

: No quería ser una Antígona

pero me tocó.

 

Sara Uribe

 

: Quen é Antígona dentro desta escena e que

imos facer coas súas palabras?

: Quen é Antígona González e que imos facer

con todas as demais Antígonas?

: Non quería ser unha Antígona

pñmais tocoume.

 

LINGUA CHINESA














Li Bai

 

Todos os paxaros levantaron o voo e marcharon;

unha única nube flota amodiño diante

Nosoutros nunca nos cansamos de mirarnos

só a montaña e eu.

 


lingua Me'phaa (México)

 

IXÈ

—Ajngáa lo’
mamidii nè ná idu iya, mastrakamijna nè gàjmàá ina, majne gúkú ne xó xtáya,
asndo majanu
mbi’i rí mataxii nè ixè —ni’tha xiñu’. 

 

Hubert Matiúwàa

 

A ÁRBORE 

A nosa lingua brotará
por sempre nos mananciais, pendurarase coas follas, escamarase nos talos
ata facerse árbore
dixo a avoa. 

  

 

LINGUA ÉUSCARA 

 

Hegoak ebaki banizkio nerea izango zen,
ez zuen alde egingo. 

Bainan, honela
ez zen gehiago txoria izango 

eta nik...
txoria nuen maite. 

 

Joxean Artze 

 

Se eu lle tivese cortado as ás sería meu,
non escaparía. 

Pero así,
deixaría de ser paxaro. 

E eu...
eu o que amaba era o paxaro. 

 

LINGUA QUÉCHUA 

 

MUSUQ LLAQTANCHIK

Manaraq punchaw achikyachkaptinmi,

Urpikuna takiyninkunata qowanchik.

Llaqllaq urpipa taqratataq tuspasqanmi uyarikun

Chay sachapa puyukninmanta

Tapan rurasqanpi,
Pichinkuchapas sachan sachan pawakachachkaptin.

Kay urpikuna hinam

Ñuqanchikpas takiyta qallaykunchik

Kaqmanta llaqtanchikta wasichananchikpaq.

 

Nora Alarcón 

 

Antes de que naza o día,
As aves dannos as súas melodías. 

O peteirar sonoro dun peto
Óuvese desde el cénit dunha árbore 

Cando constrúe o seu niño,
E un pardal salta de póla en póla. 

Tamén nosoutros como estas aves 

Comezamos a cantar
Para reconstruír o noso pobo. 

 

LINGUA AIMARA 


Pilpintux munañampiw kuns luri, 

uraqinak munatapar qhachillayasa, 

amuchanakan mirantat uñtayasinana, 

ch’iwinakax chúxñat thuquñapataki 

qhilli khumunakar jayllintayasa. 

 

Clemente Mamani Laruta 

 

As bolboretas fan con gusto a actividade, 

facendo cóxegas caprichosamente á terra, 

observando as envolturas que van florecer, 

para facer bailar as sombras de verdor, 

e facer cantar os resentidos. 

 

Lingua croata

 

analogija propadanja tijela 

i jesenskog propadanja 

potpuna je
lišće se ponizno prepušta truljenju uvlačimo prste u meso
opipavajući puls ljeta
jabukama koje skladištimo u podrum još dugo poslije podnosit će studen koja prodire u staničja
a onda poput planeta
ući u vječnu orbitu oko zime 

 

Monika Herceg 

 

a analoxía da decadencia corporal e decadencia do outono 

é total
as follas humildemente déixanse podrecer nós metemos os dedos na carne
sentindo o pulso do verán
nas mazás que imos gardando no soto
moito despois aturarán o frío
que penetra nas células
e logo coma un planeta
entrar nunha órbita eterna arredor do inverno 

 

LINGUA CASACA 


Тереземді осып өтсе жарқанат,

Қақырынып қояды бір қарғалар.

Ай қызарып тұмсығының ұшында,

Ит ұлиды, жел қарасын қармалап. Қажып бітіп қараңғылық зілінен, 

Қабырғалар күбірлесті түнімен.

 

Akberen Yelgezek 

 

Contra a miña xanela, ás de morcego baten,
Os corvos grallan.
A lúa acórase, pousada no fociño
dun can que ouvea e morde o vento da noite. Esgotado polo peso 

da escuridade,
as paredes rosmaban unhas a outras. 

 

LINGUA GALEGA 

Vexo monstros alados escamas 

da cor do sangue 

que escintilan no escuro 

das pupilas 

 

acalemos a fera 

que vela o soño 

 

Alén de nós
habitan os dragóns
e tamén teñen medo. 

 

Ana Varela 

 

LINGUA PORTUGUESA 

(Aniversario da irmandade con Vila do Conde) 

 

ROMANCE DE VILA DO CONDE 

Vila do Conde, espraiada 

Entre pinhais, rio e mar... _

Lembra-me Vila do Conde, 

Já me ponho a suspirar. 

Vento norte, ai vento norte, 

Ventinho da beira-mar,
Vento de Vila do Conde,
Que é minha terra natal!, 

Nenhum remédio me vale
Se me não vens cá buscar, 

Vento norte, ai vento norte,
Que em sonhos sinto assoprar... [...] 

 

Fado. 1941 

 

José Régio 

 

 

30 de dec. de 2022

O reino medieval galego

O mércores 14 de decembro tivemos a fortuna de contar coa presenza do profesor Francisco Rodríguez que veu ao noso centro para dar unha charla sobre "O reino medieval galego". 

Francisco Rodríguez Sánchez naceu en Serantes (Ferrol) en 1945 e foi alumno do noso centro. Doutor en Filoloxía Románica e catedrático de Lingua e Literatura española, Rodríguez é un crítico literario de prestixio incontestable. Os seus ensaios sobre Rosalía, Curros Enríquez ou Blanco Amor  supuxeron un fito histórico, pois marcaron un antes e un despois na visión que se tiña destes grandes escritores. Foi tamén un incansable político: un home que foi militante nacionalista clandestino durante o franquismo, que sufriu desterro e prisión, que foi deputado polo BNG no Parlamento galego e no Congreso dos Deputados... 
Neste ano 2022 que vai rematarpublicou dous densos e rigorosamente documentados tomos sobre o reino galego medieval. Coa vontade de combater a ignorancia colectiva sobre o noso pasado medieval e co título xenérico de Unha etapa estelar e conflitiva de Galiza, tanto o  tomo I: A relevancia do Reino Galego Medieval, como o tomo II, Un reino con clase dirixente, afondan no coñecemento sobre a nosa historia nos séculos XIII e XIV, e pon o acento nas deformacións e ocultacións intencionadas que sobre ese período se teñen producido. 

Francisco Rodríguez, que estudou Historia e Filoloxía Románica na Universidade de Madrid, considérase, máis que filólogo, un historiador que se dedicou a aspectos relevantes da literatura galega ou á situación sociopolítica do galego. Sostén que moitas claves para explicar a situación da Galicia actual débense buscar na Baixa Idade Media, ese período crítico tan mal estudado. 

A charla, seguida moi atentamente por un alumnado de Primeiro de bacharelato que enchía o Salón de Actos, aínda que ocupou o tempo de dúas clases, ficou curta. Revelou moitos datos que ignoran os nosos libros de historia; deitou luz sobre unha verdade histórica anulada, sobre a existencia dun pobo galego cunha realidade de seu, específica, con dereitos. Falou da catedral románico-gótica de Compostela, cunha localización e grandeza totalmente inexplicable sen a existencia previa dun reino importante, o galego. Falou da importancia dos reis galegos, algún dos cales, Fernando II e Afonso VIII, patrocinadores do Pórtico da Gloria e que están soterrados no Panteón Real da Catedral; falou tamén de intrigas de poder, de cronistas que ocultan datos en pro da grandeza do reino de Castela que preferiu a denominación de Reino de Asturias, aínda que todo o peso político, demográfico e cultural estivera en Galicia.

Presentaron o acto dous profesores de galego. Logo dunha breve introdución de Manuel Rei, quen tivo a sorte de ser alumno -avantaxado- de Francisco Rodríguez cando este era profesor no instituto da Estrada (Pontevedra), falou logo con máis demora, o profesor Marcos Abalde, quen fixo unha moi interesante introdución á charla. 

E, ao remate, quedamos con ganas de máis. Agardamos que Francisco Rodríguez poida volver outro día para desvelarnos máis datos descoñecidos sobre o noso pasado, vítima da obstinada ocultación, da terxiversación interesada, e mesmo da ignorancia que acompaña a historiografía españolista dominante.

Francisco Rodríguez no Salón de Actos durante a charla.


29 de out. de 2022

Recitado Carvalho Calero 2022

O pasado martes, 25 de outubrotivo lugar o Recitado Carvalho Calero no Centro Cultural que leva o nome do ilustre ferrolán homenaxeado. O público, que enchía o aforo do local, puido gozar das distintas actividades organizadas en varios centros de FerrolterraAdemais do noso centro, tiveron representación alumnado dos institutos de Canido, Sofía Casanova e Saturnino Montojo de Ferrol, As Telleiras de Narón e o Carvalho Calero de Caranza; así como tamén o colexio Ludy e o CPI Atios de Valdoviño.

Despois de dous anos sen poder realizarse por mor da pandemia, volveuse deste xeito pór o colofón ao programa “Teatro con G”.  


Alumnado de Arte Escénicas antes e durante a súa actuación.

A proposta escénica que levou o alumnado de Artes Escénicas do noso centro, dirixido polo profesor Marcos Abalde, tivo unha unha grande acollida e foi moi aplaudida. 


En palabras de Belén Roca, que sabe ben disto,  "a composición foi moi delicada e natural, o texto, por suposto, extraordinario, e os artistas transmitirono con moita forza e lirismo". 

 

Traemos aquí o impoñente poema de Carvalho que interpretaron, e que poderás oír no vídeo, ao final deste texto. É pena que o son non teña unha mellor calidade da que ten. 


O texto, ben acompañado pola Sarabande de Haendel, describe maxistralmente o horror dos anos de Ditadura, un horror que non debe repetirse nunca máis.


Para rematar, damos os parabéns ao grupo, que, se ficaron impregnados dos versos de don Ricardo, de seguro procurarán "conquistar umha faísca de lume prometeico e ser

um pouco deuses".

 

COMO PUIDEMOS VIVER

 

Como pudemos

viver? Os olhos múltiplos e insones

de Medusa fixos em nós à espreita. 

As bocas das metralhetas 

apontando-nos. A censura

postal  —fatídico agoireiro— 

lendo as nossas entranhas. 

Os sacristaos passando lista

às portas das igrejas. Nos cafés,

os contertúlios anotando

as nossas reacçons perante

as notícias do rádio. 

Clitemnestra na cama. 

Na escola, os nossos filhos aprendendo

a condenar-nos, a 

desprezar-nos, a

denunciar-nos, a falarem na língua

com que insultados fomos e julgados 

réprobos, e na qual foi estendida

a acta que nos levou

ao paredom, ao cárcere, ao desterro;

a língua com que nos indultarom

para nos reinserir arrependidos 

no mundo que quigéramos 

substituir. Muitos morrerom, mas

nom falo agora desses mortos; falo 

dos que tiveron que viver morrendo 

entre os seus matadores, lendo a imprensa

que de lama os enchera, saudando

as insígnias contra as quais militaram.

Como pudemos

viver? E mais vivêmos.

E comêmos, dormímos, engendrámos

crianças: se havia quê comer, se havia 

leito para dormir ou para amar. 

E é que, assi como o home sossegado, 

bondoso e cortês, pode 

converter-se em malvado,

besta cruel; e a mulher terna e fina, 

em selvagem ouveante alimária:

assi tamém o home inquieto,

íntegro e valoroso pode 

transformar-se em sofrida

besta de carga ou tiro, e a mulher

que as teias acendia da vitória, 

em abatida fêmea

de miserenta espécie soterranha. 

Assi hienas e vermes,

formas de desumana humanidade, 

encarniçam-se, arrastram-se.

Nom haveria lobos

se nom houvesse anhos. 

Milhafre e pomba todos podemos ser. 

Isso é ser home: humilhar ao home

ou humilhar-se perante o home. Todos

podemos humilhar-nos e humilhar. 

Isso é ser home. Mister seria

para nos prevenir de sermos

bestas depredadoras ou servis, 

conquistar umha faísca 

de lume prometeico e ser

um pouco deuses, home e deus à par,

na força e na renúncia;

mas isso só é possível

sobranceando o humano,

cando águia é a hiena, e anjo o verme,

sobre a terra a voar,

segundo a desumana fórmula

de Friedrich Nietzsche ou de Cristo Jesus.